Kitap Yurdum

Su şişesine konulan temizlik ürünleri çocuklar için tehlikeli


Anlık ihmali yüzünden bir yıldır yaşadıkları sıkıntılardan acı bir ders alan Hümeyra Hanım, başına bir sorun açılmadan tedbir almak gerektiğini söylüyor. Alperen'in tedavisi sürüyor.
Su veya gazlı içecek şişelerine doldurulan yakıcı temizlik maddelerini meyve suyu sanarak içen çocuklar, ömür boyu sağlık sorunlarıyla yaşamak zorunda kalıyor. Bu durumun oluşmasında ihmalkâr aileler kadar açıkta temizlik maddesi satılmasını engellemeyen kurumların da sorumluluğu var.




Koşarak eve gelen 7 yaşındaki Alperen Altıparmak, annesi kapıyı açar açmaz mutfağa koştu ve masanın üzerinde duran su şişesindeki pembe sıvıdan bir yudum içti. Aspiratörü temizlemek için getirttiği alüminyum parlatıcı solvent maddesini masada unutan Hümeyra Hanım'ın ihmalinden dolayı pişmanlık duyması için artık çok geçti. Çok az içmesine rağmen solvent, Alperen'in dudaklarını, ağzını ve yemek borusunu yakmıştı. Çocukların temizlik maddelerini içmesindeki en büyük ihmali, açıkta satılan temizlik maddelerini su veya gazlı içecek şişelerine koyarak kullanan aileler yapıyor. Bunları su veya meyve suyu sanan çocukların zarar görmesi için bir yudum içmeleri bile yetiyor. Temizlik maddelerini ambalajından çıkarıp açıkta satmak kanunlara aykırı; ancak özellikle gelir seviyesi daha düşük halkın yaşadığı yerlerdeki küçük dükkânlarda çok rahat satış yapılıyor. Bu ürünleri toptan fiyatına alan işletme sahipleri, büyük firmalara ait malzemeleri daha kalitesiz olanlarla karıştırıp düşük fiyata satıyor. Kanunlara göre açıkta deterjan satışını önlemek için il sağlık müdürlüklerinin ve belediyelerin denetim yapması ve satış yapılan yerlere kanuni müeyyide uygulanması gerekiyor. Ancak, görünen manzara bu denetimlerin yeterince yapılmadığını ortaya koyuyor.

Ege Üniversitesi (EÜ) Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oktay Mutaf, çocukların zehirli madde içme vakalarının son yıllarda arttığına dikkat çekiyor. 1970 ve 80'lerde zeytinyağından sabun üretmek için kullanılan bir maddeyi yanlışlıkla içen çocuklarda yemek borusu yanıkları oluşuyor ve ayda ortalama 40 çocuk hastanelere getiriliyordu. Evde sabun yapma işi bırakıldıkça sayı azaldı ve 1990'larda yılda 1-2 olaya rastlandı. 2000'li yıllarda güçlü yağ çözücülerin evlere girmesiyle mağdur çocuk sayısı yeniden çoğaldı ve her yıl yaklaşık 50 çocuk zarar görmeye başladı. Evlerde kullanılan yağ çözücü, kireç çözücü ve lavabo açıcılar, yemek borusunu eriten en tehlikeli maddeler. Çamaşır suyu, klorak, deterjan, sabun gibi ürünler çok fazla içildiğinde zehirliyor; ama yakmıyor.

Yıllardır bu konuda çalışan Prof. Dr. Oktay Mutaf, kendi geliştirdiği kalıp yöntemi ile yemek borusunu kurtarmaya çalışıyor. Alperen Altıparmak'ı da bu yöntemle tedavi eden Mutaf şu bilgileri veriyor: "İçilen miktar çok az olmasına rağmen yemek borusunda oluşan yanık iyileşirken daralma meydana geliyor ve çocuk yutamıyor. Daha önceden kalınbağırsaktan yemek borusu yaparak tedavi ediyorduk. Yanık oranı çocuklarda 4-5 santimetre oluyor; ama yemek borusunun toplam uzunluğu 30 cm. Tamamen iptal etmek bana akıllıca gelmediği için bu yöntemi terk ettim. Kalınbağırsak hiçbir zaman yemek borusunun yerini tutmuyor. Kendi yemek borusunu kurtarmak çok daha önemli."

Yemek borusu iyileşirken daralmaması için teflon maddeden yaptırdığı bir kalıp kullanan Mutaf, bu yöntemin her yerde uygulanmadığını, diğer sağlık kuruluşlarının klasik yöntemlere devam ettiğini söylüyor. Mutaf, ayrıca bu hastalarda oluşan reflü (mide asidinin yemek borusuna kaçması) sorununu da durdurduğu için tedavi daha etkili oluyor. Tedavi yaklaşık bir yıl sürüyor; ancak yanan bölge iyileşse bile tekrar çalışmıyor ve ömür boyu bir iz devam ediyor.

Açık deterjan satışına sıkı denetim gerekiyor

1950'li yıllarda Amerika'da yılda 5 bin çocuk lavabo açıcı zehirli madde içtiği için yanık tedavisi görüyordu. Yasal düzenlemeler ve sıkı denetimler ile bu durumun önüne geçildi. Öyle ki, 250 milyon nüfusu olan ABD'de yılda belki bir tane bu tür olay olabiliyor. Konu, ABD'deki tıbbi eğitim programlarından bile çıkarıldı. Avrupa ülkelerinde ve ABD'de yasal denetimler sayesinde tamamen çözülmüşken az gelişmiş bölgelerde sayı bir hayli artıyor.

Zaman